การแก้ไขตาสองชั้นแบบกรีดในระยะแรก คือการแก้ไขซ้ำเมื่อพบปัญหาไม่นานหลังทำตาสองชั้นแบบกรีด เช่น การยึดติดผิดปกติ เส้นชั้นตาไม่สม่ำเสมอ หรือตาสองข้างไม่สมมาตร การกรีดแตกต่างจากการทำตาสองชั้นแบบเย็บ (ไม่กรีด) ตรงที่ต้องตัดผิวหนังและเนื้อเยื่อแล้วเย็บปิด สาเหตุที่ต้องแก้ไขในระยะแรกและแนวทางการแก้ไขจึงต่างกันด้วย
■ สถานการณ์ที่มักต้องแก้ไขตาสองชั้นแบบกรีดในระยะแรก
- แผลกรีดยึดติดมากเกินไปหรือไม่สม่ำเสมอ ทำให้เส้นชั้นตาดูไม่เป็นธรรมชาติ
- ความสูง ความกว้าง หรือรูปทรงของเส้นชั้นตาซ้ายขวาไม่สมมาตรอย่างชัดเจน
- ทำร่วมกับการแก้กล้ามเนื้อตาอ่อนแรง แล้วระดับการลืมตาหรือการตกของหนังตาออกมาไม่ตรงกับที่คาดไว้
กรณีที่แก้กล้ามเนื้อตาอ่อนแรงมากเกินไป (โอเวอร์) หรือน้อยเกินไป
หลังผ่าตัด การกรีดอาจทำให้บวมและเนื้อเยื่อมีปฏิกิริยามากกว่าการทำตาสองชั้นแบบเย็บ เส้นชั้นตาที่ดูไม่เป็นธรรมชาติในช่วงแรกจึงยังบอกไม่ได้ว่าต้องแก้ไขในระยะแรกหรือไม่ โดยทั่วไปจะรอดูจนเนื้อเยื่อเข้าที่ และแผลเป็นกับการยึดติดอยู่ตัวก่อน แล้วจึงประเมินผลสุดท้าย
■ แก้ไขตาสองชั้นแบบกรีดในระยะแรก ต้องตรวจดูอะไรใหม่บ้าง
เมื่อพิจารณาแก้ไขตาสองชั้นแบบกรีดในระยะแรก จะประเมินปัจจัยต่อไปนี้ร่วมกัน
- สภาพการยึดติด: มีจุดที่ยึดติดมากเกินไปปะปนกับจุดที่ยึดติดไม่พอหรือไม่
- ปริมาณผิวหนังที่ตัดออก: ในการผ่าตัดครั้งแรกตัดผิวหนังออกมากหรือน้อยเกินไปหรือไม่
- การทำร่วมกับการแก้กล้ามเนื้อตาอ่อนแรง: หากทำร่วมกัน ต้องดูว่าจัดการกล้ามเนื้อและเยื่อเอ็น (aponeurosis) ไว้อย่างไร
- ตำแหน่งแผลเป็นตรงกับเส้นชั้นตาหรือไม่
หลายครั้งปัจจัยเหล่านี้ดูจากรูปทรงของเส้นชั้นตาภายนอกอย่างเดียวไม่ได้ จึงต้องตรวจทั้งบันทึกการผ่าตัดครั้งแรกและสภาพเนื้อเยื่อในปัจจุบัน
เมื่อแก้ไขในระยะแรก จะเปิดแผลดูโดยตรงเพื่อประเมินว่ามีความผิดปกติหรือไม่
■ แก้ไขตาสองชั้นแบบกรีดในระยะแรก ควรเลือกช่วงเวลาอย่างไร
หลังกรีดและเย็บเนื้อเยื่อ การยึดติดอาจใช้เวลานานกว่าการทำตาสองชั้นแบบเย็บจึงจะเข้าที่ แต่ก็ควรเริ่มตรวจหลังจากอาการบวมส่วนใหญ่ยุบลงแล้ว โดยทั่วไปแนะนำให้ตรวจเมื่ออาการบวมคงที่ดีแล้ว ประมาณ 1~3 สัปดาห์หลังผ่าตัด แต่หากมีสัญญาณติดเชื้อ ตาสองข้างไม่สมมาตรอย่างรุนแรง หรือเปลือกตาทำงานผิดปกติ อาจต้องแก้ไขเร็วกว่านั้นเป็นกรณีพิเศษ
■ สิ่งที่ต้องตรวจสอบก่อนแก้ไขตาสองชั้นแบบกรีดในระยะแรก
1. ดูว่าการผ่าตัดครั้งแรกตัดเนื้อเยื่อไปเท่าไร ใช้วิธียึดติดแบบใด และทำร่วมกับการแก้กล้ามเนื้อตาอ่อนแรงหรือไม่
2. แยกให้ได้ว่าปัญหาอยู่ที่เส้นชั้นตาเอง หรือเกี่ยวกับระดับการลืมตาและการทำงานของเปลือกตา
3. ปรึกษาว่าต้องกรีดซ้ำหรือไม่ และควรแก้ไขอย่างไรตามสภาพเนื้อเยื่อ
4. แจ้งเรื่องการดูแลแผลเป็นและระยะพักฟื้นให้ทราบล่วงหน้า
การแก้ไขตาสองชั้นแบบกรีดในระยะแรกอาจต้องจัดการเนื้อเยื่อซ้ำ ซึ่งการทำตาสองชั้นแบบเย็บมักไม่ต้องทำ จึงควรปรึกษาแพทย์ที่ตรวจได้ทั้งบันทึกการผ่าตัดครั้งแรกและสภาพเนื้อเยื่อในปัจจุบัน
หลังผ่าตัด
Q1. แก้ไขตาสองชั้นแบบกรีดในระยะแรกได้หลังผ่าตัดไปนานเท่าไร
A. การกรีดอาจต้องใช้เวลากว่าเนื้อเยื่อจะเข้าที่ แต่โดยทั่วไปจะตัดสินใจได้ในช่วง 1~3 สัปดาห์
Q2. ถ้าไม่พอใจเส้นชั้นตาหลังทำแบบกรีด ผ่าตัดแก้ไขได้ทันทีหรือไม่
A. เส้นชั้นตาอาจเปลี่ยนไปตามอาการบวมหลังผ่าตัดและการยึดติดในช่วงแรก จึงควรรอให้เนื้อเยื่อเข้าที่ก่อน แล้วดูว่าปัญหายังอยู่หรือไม่ จึงค่อยตัดสินใจ
Q3. การแก้ไขในระยะแรกของการทำตาสองชั้นแบบกรีดกับแบบเย็บต่างกันหรือไม่
A. ต่างกัน สาเหตุหลักของการทำตาสองชั้นแบบเย็บมักเป็นไหมคลายตัวหรือการยึดติดไม่พอ ส่วนการกรีดต้องดูหลายปัจจัยร่วมกัน เช่น การยึดติดไม่สม่ำเสมอ ปริมาณผิวหนังที่ตัดออก และการทำร่วมกับการแก้กล้ามเนื้อตาอ่อนแรง
Q4. แก้ไขตาสองชั้นแบบกรีดในระยะแรก ดูแลแผลเป็นไปพร้อมกันได้หรือไม่
A. บางกรณีจะดูว่าแผลเป็นอยู่ตรงกับเส้นชั้นตาหรือไม่และอยู่ในสภาพใด แล้วนำมาวางแผนการแก้ไข ทั้งนี้แนวทางอาจต่างกันไปตามสภาพของแต่ละคน