วันนี้เราจะมาพูดถึง #การดูแลหลังผ่าตัดตาสองชั้น กันครับ

บางครั้งแม้จะอธิบายขั้นตอนการดูแลให้คนไข้ฟังก่อนกลับบ้านหลังผ่าตัดแล้ว แต่ด้วยความที่เพิ่งผ่าตัดเสร็จใหม่ๆ พอกลับถึงบ้านหลายท่านก็มักจะลืมกันไปเยอะ ทางเราจึงอยากสรุปข้อมูลให้เข้าใจง่ายๆ อีกครั้ง

โดยทั่วไปจะขอสรุปขั้นตอนการดูแลหลังทำ #ศัลยกรรมตา (#ศัลยกรรมเปลือกตาบน, #ศัลยกรรมถุงใต้ตา, #ผ่าตัดตาสองชั้น, #เปิดหัวตา, #เปิดหางตา เป็นต้น)

วิธีการดูแลอาจแตกต่างกันไปในแต่ละโรงพยาบาลหรือตามดุลยพินิจของแพทย์แต่ละท่าน ดังนั้นข้อมูลที่เขียนนี้อาจไม่ใช่คำตอบที่ถูกต้องที่สุดเสมอไป แต่เป็นวิธีที่หมอแนะนำสำหรับคนไข้ที่เข้ารับการผ่าตัดกับหมอครับ

1. การป้องกันการเกิดพังผืดหรือการยึดติดในบริเวณที่ไม่ต้องการ

สำหรับคลินิกของเรา หลังการผ่าตัดจะแนะนำให้คนไข้ฝึกเบิกตากว้างๆ บ่อยๆ

โดยเฉพาะในกรณี #งานแก้ตาสองชั้น จะแนะนำว่าอย่านอนเร็วเกินไป อาจจะดูหนังรอบดึกหรือทำกิจกรรมอื่นๆ เพื่อให้มีการลืมตาอยู่เสมอ

เนื่องจากหากมีรอยแผลเป็นเดิมที่ค่อนข้างรุนแรง การเกิดพังผืดซ้ำอาจทำให้ชั้นตาพับผิดรูปไปอยู่ในตำแหน่งที่ไม่ต้องการได้ และในกรณีที่มีการปรับกล้ามเนื้อตา หากบริเวณที่ปรับกล้ามเนื้อตาเกิดการยึดติด แม้จะทำตาให้โตขึ้นแล้ว ตาก็อาจจะกลับมาเล็กลงได้อีก

ซึ่งอาจส่งผลให้เกิดความไม่สมมาตร (ตาไม่เท่ากัน) ที่ตาข้างใดข้างหนึ่งได้

2. การประคบ

เราจำเป็นต้องประคบจริงๆ หรือไม่?

หากรู้สึกปวด การประคบเบาๆ ก็สามารถช่วยได้ แต่หมอไม่คิดว่าการประคบอย่างหนักจะช่วยให้อาการบวมลดลงเร็วขึ้นแต่อย่างใด

ในทางกลับกัน การหลับตาแล้ววางเจลประคบแช่ทิ้งไว้อาจส่งผลเสียมากกว่า หมอมองว่าการฝึกเบิกตาและหลับตาตามที่ได้อธิบายไปข้างต้นจะช่วยลดบวมได้ดีกว่าครับ

นอกจากนี้ ในขณะที่ประคบ หากหยดน้ำจากเจลประคบเย็นไหลเข้าไปในแผล อาจทำให้เกิดการอักเสบได้ จึงแนะนำให้ประคบเป็นระยะๆ เฉพาะเวลาที่มีอาการปวดเท่านั้น

3. สะเก็ดแผล (คราบเลือด/ลิ่มเลือด)

กรณีที่มีคราบเลือดเกาะอยู่บนเปลือกตาจนกลายเป็นสะเก็ดแผล จำเป็นต้องเช็ดออกให้สะอาด

โดยส่วนตัวแล้ว หลังการผ่าตัดหมอจะไม่ปิดผ้าก๊อซทับบริเวณดวงตา

เพราะมองว่าอาจเป็นอุปสรรคต่อการลืมตาได้ - ซึ่งนี่เป็นเพียงความคิดเห็นส่วนตัวนะครับ

หลังการผ่าตัดเสร็จใหม่ๆ อาจมีสะเก็ดเลือดติดอยู่บริเวณแผล

สามารถทำความสะอาดได้ง่ายๆ โดยใช้คอตตอนบัดป้ายยาขี้ผึ้งแต้มเบาๆ ให้สะเก็ดนิ่มลง แล้วสะเก็ดจะหลุดออกได้ง่ายขึ้น

หรืออาจใช้ผ้าก๊อซสะอาดชุบน้ำเกลือหมาดๆ แล้วค่อยๆ เช็ดออกอย่างเบามือ

หากปล่อยให้มีคราบเลือดเกาะอยู่มาก นอกจากจะดูไม่สวยงามหลังผ่าตัดแล้ว ยังอาจเป็นอุปสรรคต่อการสมานตัวของแผล ทำให้แผลเป็นไม่เรียบเนียนได้

ในกรณีที่มีคราบเลือดเกาะแน่นมาก ให้ทายาขี้ผึ้งพอกทิ้งไว้ประมาณ 2 ชั่วโมง คราบเลือดจะอ่อนตัวลง จากนั้นใช้คอตตอนบัดค่อยๆ เช็ดออกอย่างเบามือ เมื่อเช็ดออกแล้วให้ทายาที่แผลใหม่อีกครั้งให้เรียบร้อย

อย่างไรก็ตาม ไม่ควรทายาในปริมาณที่มากจนเกินไป เพราะหากยาจับตัวแข็งเป็นก้อนบนแผล อาจส่งผลเสียมากกว่าเดิมได้